Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, Sağlığı koruma/geliştirme, sağlıklı yaşam alanında çalışan tarafları ortak bir platformda buluşturmayı amaçlamaktadır. Sağlık okuryazarlığı; bireylerin kendi sağlığı ve toplum sağlığını iyileştirmek amacıyla, yaşam tarzı ve koşullarını değiştirmede gerekli bilgi, beceri ve kendine güven düzeyine ulaşmasıdır. Zor sağlık koşullarını ve sorunlarını anlamakla da yakından ilgilidir. Sağlık hizmetlerinin bazen karmaşık ve kafa karıştırıcı algılanması yüzünden çok sayıda insan sağlık ve sağlık seçenekleri hakkında bilgi edinmekte zorlanmaktadır. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, kişilerin sağlığını korumak ve geliştirmek, yaşam kalitesini artırmak için yapılan bilimsel çalışmaların, araştırma ve analizlerin yer aldığı akademik bir dergi niteliğindedir. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, Türkiye’de “Sağlık Okuryazarlığı” konularını disiplinler arası yaklaşımla ele alan bilimsel süreli bir yayındır. Gelecekle ilgili bilimsel öngörüler sağlık okuryazarlığı alanında işbirliği platformlarının güçlendirilmesi gerektiği yönündedir. Sağlık okuryazarlığı alanında uluslararası düzeyde bilgi paylaşımı için uygun bir platform niteliğindedir. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, sağlığı koruma/geliştirme, sağlıklı yaşam alanında çalışan tarafları ortak bir platformda buluşturmayı amaçlamaktadır. Dergi yılda 3 kere (Mart, Nisan, Temmuz-Ağustos, Kasım-Aralık) yayınlanmaktadır.
Telesağlık, bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla sağlık hizmetlerinin uzaktan sunulmasını sağlayan ve son yıllarda özellikle üroloji pratiğinde giderek daha fazla kullanılan bir yaklaşımdır. Bu derlemede prostat kanseri, hematüri, üriner taş hastalığı, üriner inkontinans, üriner sistem enfeksiyonları ve diğer benign ürolojik hastalıklarda telesağlık uygulamalarına ilişkin güncel kanıtlar özetlenmiştir. Mevcut çalışmalar, uygun hasta seçimi yapıldığında telesağlığın hasta memnuniyeti, klinik etkinlik ve takip başarısı açısından yüz yüze değerlendirmeye benzer sonuçlar sağlayabildiğini; yolculuk süresi, maliyet ve iş gücü kaybını azaltarak sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırdığını göstermektedir. Bununla birlikte fizik muayene gerektiren durumlar, teknolojik altyapı gereksinimleri, mahremiyet ve hukuki düzenlemeler ile uzun dönem sonuçlara ilişkin kanıtların sınırlı olması önemli kısıtlılıklardır. Telesağlık, uygun endikasyonlarda geleneksel ürolojik bakımın tamamlayıcı bir bileşeni olarak değerlendirilmelidir. Uzun dönem etkinliğini ortaya koyacak ileri çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2026 Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi
İnternet Haber Sitelerindeki Sağlıkla İlgili Yanlış Bilgiye Yönelik Algı ve Tutumlar: 4930 Yetişkinle Tanımlayıcı Kesitsel Bir Araştırma
İnternet haber sitelerinde yer alan sağlıkla ilgili yanlış bilgilerin (SİYB) toplum sağlığına etkisine dair görüşlerin değerlendirilmesi, SİYB'nin kaynakları, yayılma nedenleri, mücadele unsurları ve denetim-yaptırım beklentilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı kesitsel tasarımlı bu araştırma, 21 Kasım 2020 -11 Aralık 2020 tarihleri arasında Facebook ve Google reklamları aracılığıyla ulaşılan Türkiye'den 18 yaş ve üzeri 4930 bireyle çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, Cramer's-V etki büyüklüğü ve çok değişkenli lojistik regresyon kullanılmıştır. Katılımcıların ortanca yaşı 53 (IQR=43-60), %57,6'sı kadın, %41,2'si en az lisans mezunudur. Katılımcıların %91,8'i SİYB'nin toplum sağlığı açısından risk oluşturduğunu düşünmektedir. SİYB'nin en önemli kaynağı olarak haber editörleri (%24,7) ve medyada tanınırlığı yüksek kişiler (%24,7) gösterilmiş, bunları kamu yetkilileri (%16,0) izlemiştir. Denetim sorumluluğu öncelikle Sağlık Bakanlığı (%55,0) ve Türk Tabipleri Birliği'ne (%40,9) atfedilmiş; katılımcıların %77,1'i yanlış bilgi üretenin, %41,0'ı yayımlayanın sorumlu tutulmasını belirtmiştir. Yayılma nedeni olarak kamunun yeterince bilgilendirilmemesi (%46,3) ve medyanın ekonomik kaygılarla içerik belirlemesi (%39,1); mücadele unsuru olarak eğitim (%34,3) ve teyit mekanizmaları (%23,2) öne çıkmıştır. Haberlerde en çok beklenen kriterler yazarın adı ve yetkinliğinin paylaşılması (%57,0) ile atıfta bulunma (%37,7); bilgi aramada en sık başvurulan kaynaklar hastane siteleri (%42,5); tercih nedeni kolay erişilebilirliktir (%54,2). Eğitim düzeyinin en güçlü ilişkisi bilgi arama davranışları (tıbbi veritabanı kullanımı: V=0,212) ve haberlerde beklenen niteliksel kriterlerledir (atıfta bulunma: V=0,201). Eğitim, beklenen niteliksel kriter sayısı ve yetkin kaynak kullanımıyla güçlü ilişki göstermiş; iki gösterge korele bulunmuştur (ρ=0,435, p<0,001). Eğitim düzeyi risk algısından çok bilgi arama davranışları ve nitelik beklentileriyle ilişkilidir. Bulgular, farklı eğitim düzeylerine yönelik katmanlı müdahale stratejileri tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.
Fungal Infections and Health Literacy: The Media in Community Health Awareness
Fungal infections are increasingly recognized as a pressing public health issue due to their substantial morbidity and mortality, particularly in immunocompromised populations. The emergence of antifungal resistance underscores the need for robust surveillance and effective community-based prevention strategies. Despite this burden, public awareness and understanding of fungal diseases remain limited, reflecting the critical role of health literacy in shaping health behaviors and outcomes. Health literacy (HL) refers to the ability of individuals to access, comprehend, interpret, and apply health-related information; inadequate HL contributes to misconceptions, delayed health-seeking behavior, and poor treatment adherence. Media plays a pivotal role in shaping community perceptions by producing and disseminating health information. The transition from traditional to digital and social media has expanded access to diverse health messages, but it has also increased the risk of misinformation. Media literacy is therefore essential to empower individuals and communities to critically assess health messages and to make informed health decisions. This review explores the epidemiology of fungal infections, the influence of health literacy on diagnostic and treatment pathways, and the media’s role in constructing public perceptions. It emphasizes the integration of health and media literacy as a strategy to improve community health outcomes. Drawing on national and international examples, the paper highlights the impact of media on public health and provides recommendations for strengthening accurate information dissemination and health education within communities.
Antenatal Schools – Benefits and Attitudes
Antenatal schools are structured educational programs aimed at supporting expectant mothers and their partners during pregnancy, childbirth, and providing early newborn care. Objective: This study aims to explore the opinions and attitudes of expectant parents regarding participation in antenatal school programs. Materials and Methods: A cross-sectional study was conducted using a combination of sociological and statistical methods. Data were collected through an online survey administered to pregnant women and expectant parents. Descriptive statistical analysis was applied to evaluate participants’ attitudes toward antenatal school attendance and perceived benefits. Results: Antenatal schools currently reach a considerable proportion of pregnant women; however, the findings indicate potential for broader participation. Pregnant women and mothers-to-be demonstrate a high level of awareness regarding the importance and usefulness of antenatal education, whereas their partners show comparatively lower engagement. The majority of respondents identify antenatal school participation as beneficial, particularly in relation to preparation for childbirth and newborn care. Conclusion: Antenatal schools play a significant role in preparing expectant mothers for childbirth and in developing practical skills for newborn care. Midwives have a central supportive role in antenatal education and contribute substantially to improving maternal knowledge and confidence.
Adölesanlarda Tıbbi Yardım Arama Davranışlarının Dijital Etkenler ve Sosyal Destek Kapsamında İncelenmesi: Metodolojik Bir Çalışma
Amaç: Bu metodolojik çalışma, adölesanların tıbbi yardım arama davranışlarını değerlendirmek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmeyi hedeflemiştir. Yöntem: Çalışma 15–21 yaş arası 368 adölesan ile yürütülmüş ve ölçek geliştirme süreci kavramsal çerçevenin oluşturulması, madde havuzunun hazırlanması, uzman görüşü, pilot uygulama ve faktör analizlerinden oluşmuştur. Öncelikle 10 adölesan ile yapılan yüz yüze görüşmeler ve literatür taramaları doğrultusunda 23 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman değerlendirmeleri sonucunda maddelerin kapsam geçerlilik oranları kabul edilebilir düzeyde bulunmuş ve tüm maddeler havuzda bırakılmıştır. Pilot uygulama sonrasında gerekli dil ve içerik düzenlemeleri yapılmıştır. Bulgular: Açımlayıcı faktör analizi sonucunda faktör yükü düşük olan veya birden fazla boyuta yüklenen maddeler çıkarılarak ölçek 13 madde ve dört faktörden oluşan bir yapıya indirgenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ile ölçeğin dört faktörlü yapısı doğrulanmış ve tüm uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha=0,82) yüksek bulunmuştur. Sonuç: Geliştirilen Adölesanlar için Tıbbi Yardım Arama Davranışı Ölçeği’nin adölesanların tıbbi yardım arama davranışlarını değerlendirmede geçerli, güvenilir ve uygulanabilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Likenler, algler ile mantarların fizyolojik ve morfolojik birlikteliklerinden oluşmuştur. Likenlerin ekstrem koşullarda bile yaşayabilmesini, çevresel faktörlere adaptasyonunu yapılarındaki sekonder metabolitler sağlar. Sekonder metabolitler likenlere, antimikrobiyal, anitbakteriyal, antifungal gibi biyolojik aktiviteler kazandırır. Likenlerin çok sayıda kullanım alanları vardır. Geçmişten bugüne alternatif tıpta, gıda alanında, sanayide, biyoizleme alanlarında kullanılmıştır. Boyutları oldukça küçük olan mikroplastiklerin, doğaya ve insanlara verdiği zararların giderek artıyor olması, bu alandaki çalışmalara ağırlık verilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Xanthoria parietina liken türü başta olmak üzere farklı liken türleri kullanılarak havadaki mikroplastik oranlarının pasif yöntem ile biyoizlemesi yapılmıştır. Bu yöntemle incelenen likenlerde mikroplastik kalıntılara rastlanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi
Sağlık Okuryazarlığı: Bireysel, Toplumsal ve Sistem Boyutları
Bu derlemede, SOY’u bireysel, toplumsal ve sistem düzeylerinde etkileyen faktörleri ve aralarındaki etkileşim mekanizmalarını inceleyerek, SOY’un sağlığı geliştirme, sağlık eşitsizliklerini azaltma ve sağlık sistemlerini güçlendirme açısından rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır. SOY; bireylerin sağlık bilgisine erişme, anlama, değerlendirme ve karar verme becerilerini kapsayan, halk sağlığı ve davranış değişikliğiyle yakından ilişkili çok boyutlu bir kavramdır. Bireysel düzeyde yüksek SOY, özyeterlik ve bilinçli karar verme kapasitesini artırarak koruyucu sağlık davranışlarının benimsenmesini ve tedaviye uyumu destekler. Toplumsal düzeyde SOY, sosyal sermaye, güven, dayanışma ve kolektif sağlık bilinci aracılığıyla toplumun genel sağlık düzeyini yükseltir. Sistem düzeyinde ise kurumsal veya örgütsel SOY, sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğini, hasta-profesyonel iletişimini ve sağlık politikalarının kapsayıcılığını güçlendirir. Dijital sağlık okuryazarlığı, bilgiye erişimde eşitsizlikleri azaltmada ve infodemi etkilerini önlemede giderek daha önemli hale gelmektedir. Sonuç olarak, SOY bireysel bir beceri olma yanında sağlık eşitsizliklerini azaltan, toplum temelli iletişimi güçlendiren ve sağlık sistemlerini dönüştüren stratejik bir halk sağlığı aracıdır.
Çocuk Diş Hekimliğinde Davranış Yönlendirme Teknikleri: Bir Güncelleme
Dental kaygı, korku ve fobi çocuk diş hekimliğinde sık karşılaşılan psikolojik durumlardır ve tedaviye uyum güçlüğü ile olumsuz ağız-diş sağlığı sonuçlarına yol açabilir. Bu durumların gelişiminde çocukların geçmiş deneyimleri, ebeveyn tutumları ve çevresel faktörler önemli rol oynamaktadır. Çocuk diş hekimliğinde bu sorunları yönetmek amacıyla çeşitli davranış yönlendirme teknikleri geliştirilmiştir. Bu teknikler; iletişimsel yaklaşımlar, pekiştirme yöntemleri, dikkat dağıtma ve duyarsızlaştırma gibi farklı stratejileri içermekte ve literatürde etkinlikleriyle desteklenmektedir. Ancak yöntemlerin avantajları, sınırlılıkları ve ebeveyn kabulü farklılık gösterebilmektedir. Bu derlemenin amacı, çocuk diş hekimliğinde kullanılan güncel davranış yönlendirme tekniklerini özetlemek, etkinliklerini ve sınırlılıklarını tartışmak ve klinik uygulamalara yönelik pratik öneriler sunmaktır. Sonuç olarak, bireyselleştirilmiş teknik seçimi ve ebeveyn katılımının dikkate alınması, tedavi başarısı ve çocuklarda olumlu dental tutumların geliştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Determination of Factors Affecting Adolescents’ Healthy Lifestyle Behaviors and Self-Efficacy Levels According to the Health Promotion Model
Aim: This study aimed to determine the relationship between adolescents’ healthy lifestyle behaviors and self-efficacy levels, as well as the factors affecting this relationship. Methods: The study was completed between September 15 and October 15, 2020, with 816 adolescents aged 14-17, attending high school in a provincial center, who voluntarily participated. Data were collected using a “Descriptive Questionnaire” including socio-demographic information, the “Adolescent Lifestyle Scale,” and the “Self-Efficacy/Competence Scale.” Results: The mean score of the participants on the Adolescent Lifestyle Scale was found to be =104.07±19.23, and the mean score on the Self-Efficacy Scale was =84.78±14.32. A significant relationship was found between adolescents’ lifestyle behaviors and their self-efficacy levels. Based on the study results, school health policies should promote personalized interventions that enhance adolescents’ self-efficacy and address sociodemographic disparities to support equitable development of healthy lifestyle behaviors. Conclusion: It was concluded that factors such as adolescents’ role in health change and their self-definition of health affect adolescents’ healthy lifestyle behaviors.
Değişen Dünyada Tek Sağlık Okur Yazarlığı
Bu proje, insan, hayvan ve ekosistem sağlığı arasındaki karşılıklı ilişkileri vurgulayan Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde yetişkinlerde çevre sağlığı okuryazarlığını (ÇSO) ve yeşil becerileri geliştirmeyi amaçlamıştır. İtalya, Portekiz ve Türkiye’de yürütülen faaliyetler arasında beş proje toplantısı, ortaklık atölyeleri ve eğitim programları yer almıştır. Portekiz’de düzenlenen Eğiticilerin Eğitimi Programı’na 24 uzman katılmış, yetişkin eğitim faaliyetleri ile 130 kişiye ulaşılmıştır. Eğitici ve katılımcı rehberleri ile anket uygulama ve değerlendirme raporu eğitim çıktıları arasında yer almıştır. Ortak ülkelerde gerçekleştirilen tanıtım etkinlikleri proje sonuçlarının yaygınlaştırılmasına katkı sağlamıştır. Üç ağaç dikme ve bitki sahiplenme etkinliği düzenlenerek sürdürülebilirlik bilinci ve çevresel sorumluluk pekiştirilmiştir. İtalya’da 16 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen çok sektörlü çalıştay, sektörler arası iş birliği ve diyalogu güçlendirmiştir. Ayrıca proje kapsamında resmi EnvirONE-HEALTH web sitesi ve çevrimiçi öğrenme platformu oluşturulmuştur. Bu platform, kaynaklar, eğitim materyalleri ve anket aracıyla kullanıcı etkileşimini artırarak çevre sağlığı okuryazarlığını desteklemiş, yeşil becerileri teşvik etmiş ve sürdürülebilir sağlık çıktıları için disiplinler arası iş birliğini güçlendirmiştir.
Flor Kullanımının Ağız ve Diş Sağlığı Üzerine Etkileri
Flor 20. yüzyıldan itibaren çürük önleyici etkinliği kanıtlanmış ve bu amaçla kullanılan en önemli malzemelerin başında gelmektedir. Diş çürüğü ise ülkelerin farklı sosyoekonomik veya sosyokültürel özelliklerine bakmaksızın ortak bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkmaktadır. Araştırmalar göstermiştir ki, flor dişlerin yiyecekler yoluyla alınan veya ağızdaki Streptococcus mutans gibi çürük yapıcı bakteriler tarafından oluşturulan asitlere karşı dişin demineralize olmasını (mineral kaybını) önler, başlangıç aşamasındaki mine çürüğü olan beyaz lezyonların (white spot lessions) geri dönüşümünü (remineralizasyonu) sağlayabilir ve çürük yapıcı bakterilerin etki mekanizmasını bozarak antimikrobiyal etki gösterebilir. Bu sebeple, dünya hastalık yükünde önemli bir yere sahip olan diş çürüğü ile mücadelede flor gerek suların florlanması gibi sistemik yollarla gerekse diş hekimleri tarafından uygulanan flor jeli gibi yöntemlerle, özellikle henüz dişleri yapım aşamasında olan çocuklara yönelik, önemli bir ağız ve diş sağlığı koruyucu uygulaması olarak kullanılmaktadır. Profesyonel uygulamaların yanı sıra florlu diş macunları, florlu ağız gargaraları ile flor, bireysel hijyen ve bakım alışkanlıkları yoluyla da toplum nezdinde yaygın kullanım alanı bulmuştur. Bu makalenin amacı, flor kullanımı konusunda sağlık okur yazarlığına katkı sağlayacak önemli bilgileri paylaşmak ve florun günümüz diş hekimliğinde kullanım yöntemleri, diş üzerinde çürük önleyici etki mekanizması ve muhtemel yan etkileri konusunda bir derleme sunmaktır.
A Study on Determining Health Literacy and Neighborhood Perceptions Among Hospitalized Children and Their Parents in a City in Turkey
Objective: This study investigates the relationship between health literacy and neighborhood perception among hospitalized children and their parents. Health literacy, encompassing the ability to understand and utilize health information, directly influences health outcomes. Health literacy levels are known to be low in Turkey. This study aims to assess the health literacy levels of children and parents, their perceptions of their neighborhoods, and the interaction between these variables. Materials and Methods: A cross-sectional study design was employed to evaluate health literacy and neighborhood perception among hospitalized children and their parents. The research was conducted between March 1 and October 30, 2024, at a University Health Practice and Research Hospital. Data collection instruments included the Child Demographic Information Form, the Health Literacy Scale for School-Aged Children, the Parent Demographic Information Form, the Health Literacy Scale, and the Perceived Neighborhood Disorder Scale. Results: A total of 648 individuals participated in the study, comprising 324 children and 324 parents. Among the parents, 33.3% were aged 31–39, while 36.5% of the children were aged 11–14. Sociodemographic comparisons revealed statistically significant differences in information access, evaluation, and application based on the number of children (p < 0.01). Conclusion: While the sociodemographic characteristics of parents, as well as the age, gender, and education level of children, were found to influence health literacy, no significant relationship was identified between health literacy and neighborhood perception. The findings highlight the importance of nurses taking active roles in initiatives aimed at improving health literacy.
Yatan Hasta Refakatçilerinin Sağlık Okur Yazarlığı Düzeyinin Sosyoekonomik Farklılıklar ve Bazı Sağlık Davranışları Yönünden İncelenmesi
Dünyada ve ülkemizde sağlık okuryazarlığı etkileyen faktörler öne çıkmaktadır. Bu çalışmada da refakatçilerinin sağlık okur yazarlığı düzeylerinin, sosyo-ekonomik durumla ve sağlıklı yaşam davranışları ile ilişkisini incelenmektedir. Çalışma tanımlayıcı türde olup bir üniversite hastanesinde yatan hastaların refakatçilerinden oluşmuştur. Verilerin toplanmasında Avrupa Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeğinin Türkçesinden (ASOY-TR), bireylerin sosyoekonomik durumlarını değerlendirmek için bir anket formu ve için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) Kısa Formu kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından bireylerin kurum ziyareti sırasında yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde sayı, yüzde, ki kare testi, binary logistic regresyon analizleri kullanılmıştır. Yaş artıkça sağlık okuryazarlığı yeterliliği azalmaktadır, SES durumu iyi olanlar, genel sağlık durumu iyi olanlar yeterli sağlık okur yazarlığı artmaktadır. Sigara içme durumu hiç içmemiş olanlar bırakmış olanlara göre daha fazla yetersiz sağlık okuryazarlığına sahipken alkol içme durumu halen içiyor olanlar da bırakmış olanlara göre daha fazla yetersiz sağlık okuryazarlığına sahiptir.
Application of Telemedicine in the Diagnosis of Oncogynaecological Diseases
Abstract: Oncogynaecological diseases, including cervical, endometrial, ovarian cancers, and others, require a comprehensive and multi-layered approach to diagnosis and treatment. Early detection of these diseases is crucial for successful treatment and increasing survival chances. While traditional medical exams remain the foundation for diagnosis, telemedicine offers new ways of delivering these services, especially in situations where access to healthcare specialists is limited. The aim of this paper is to explore the applications of telemedicine in the diagnosis of oncogynaecological diseases, focusing on the advantages, challenges, and potential of this innovative technology. By analyzing current practices and research in this field, we will attempt to outline the future of telemedicine in oncogynaecology and its impact on women's health.
Determining The Food and Nutrition Literacy Status of Universıty Students
Background and Objectives: Food literacy is a multidimensional concept that encompasses the knowledge, skills and motivation to effectively access and use nutrition information. Improving food literacy can promote healthier eating habits, reduce the risk of diet-related diseases, and improve the overall well-being of university students. This study aims to assess the level of food and nutrition literacy among university students. Material and Methods: The population of the study consisted of students of xxx University, while the sample consisted of 560 students. The data of the study were collected using socio-demographic information form and Food and Nutrition Literacy Scale (FNL). Descriptive statistics, Mann-Whitney U test or Kruskal-Wall test were used to analyse the data. Results: It was found that women scored higher on the attitude dimension, that the mean score on the knowledge and behaviour dimension increased with increasing age, that the score of the students of the Vocational School of Health Services was lower than that of the other departments on the knowledge and behaviour dimension, and that the scores on the knowledge and behaviour dimension increased with increasing class. It was found that the behavioural dimension of those who received nutrition support was higher than those who did not, and the mean score of those who received nutrition education was higher in the knowledge and behaviour dimension (p<0.05). Conclusion: It was found that students did not have an adequate level of food and nutrition literacy and that gender, age, class and education influenced this level. In line with these findings, it is recommended that training programmes aimed at raising awareness of healthy eating should be expanded in universities and that sustainable food policies should be developed to enable students to make informed food choices.
GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALINDA ÇALIŞMAKTA OLAN ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ DOKTORLARIN MEMNUNİYET DÜZEYLERİ HAKKINDA ÇALIŞMA
Bu çalışmada, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’nda görev yapan uzmanlık öğrencilerinin, eğitimi ve eğiticileri değerlendirip bu bağlamda ortaya çıkan memnuniyetlerinin yazılı bir araştırmaya dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan bu çalışmanın bulguları, araştırma görevlisi doktorların demografik özellikleri, yönetici yaklaşımları ve karar alma süreçlerinden memnuniyet durumu, eğitim öğretim araştırma faaliyetlerinden memnuniyet durumu, altyapı ve diğer olanaklardan memnuniyet durumu, kurumsal aidiyet durumu hakkında elde edilen verilerin SPSS 23 programı kullanılarak analiz edilmesiyle ortaya çıkarıldı. Bu çalışmada, araştırma görevlisi doktorların çoğunun kendini ilgilendiren faaliyetler konusunda yeterince fikrinin alınmadığını düşündüğü saptanmıştır. Katılımcıların yarıdan fazlasının görev tanımlarına uygun olarak çalıştırılmadıkları belirlenmiştir. Araştırma görevlisi doktorların çoğunluğu kendilerine sağlanan mekânsal destekten memnun olmadıklarını ifade etmiştir. Katılımcıların çoğunluğunun yemekhane ve otopark hizmetlerinden memnun olmadıkları da saptanmıştır. Araştırma görevlisi doktorlar ve yöneticiler arasındaki iletişimin kuvvetlendirilmesi, varsa iş tanımına uygun olmayan görev ve sorumlulukların gözden geçirilmesi önerilmektedir. Ayrıca çalışma ortamı, yemekhane hizmetleri, otopark kapasitesi gibi fiziki şartların da vasatın üzerine çıkarılması için çalışmaların yapılması önerilmektedir.
ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİNDE EBEVEYN AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI OKURYAZARLIĞI VE ÇOCUKLARIN AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: BİR DERLEME
Sağlık okuryazarlığı kavramının nispeten yeni bir alanı olan ağız-diş sağlığı okuryazarlığı,bireylerin ağız ve diş sağlığı ile ilgili bilgi edinme,işleme ve uygulama yeteneğini ifade etmektedir.Ağız ve diş sağlığı,sadece yetişkinlerin değil,aynı zamanda çocukların genel sağlığı üzerinde de önemli bir etkiye sahiptir.Çocukların ağız ve diş sağlığı,genel sağlıklarının temel unsurlarından biri olup,uzun vadede yaşam kalitelerini etkileyebilir ve çocukluk dönemindeki ağız ve diş sağlığı sorunları,erişkinlikte daha büyük sağlık problemlerine yol açabilir.Ebeveynlerin ağız ve diş sağlığına dair bilgi düzeyleri,çocukların diş bakımı alışkanlıkları ve ağız ve diş sağlığı sorunlarının önlenmesinde önemli bir faktördür.Bu derleme,ebeveynlerin ağız-diş sağlığı okuryazarlığı ile çocukların ağız ve diş sağlığı arasında kurulan ilişkinin önemini ele almayı ve çocuk diş hekimliği bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.Araştırmalar,düşük ağız-diş sağlığı okuryazarlığı seviyesine sahip ebeveynlerin çocuklarında diş çürükleri ve periodontal hastalıkların daha yaygın olduğunu göstermektedir.Ebeveynlerin ağız ve diş sağlığı konusundaki bilgi düzeyi,çocuklarının diş fırçalama alışkanlıkları,diş hekimi ziyaret sıklıkları ve genel ağız hijyeni üzerinde doğrudan etkilidir.Ayrıca,sosyoekonomik durum,eğitim düzeyi ve kültürel faktörlerin ebeveyn ağız-diş sağlığı okuryazarlığı seviyesini etkilediği belirtilmektedir.Bu derleme,ebeveynlerin ağız-diş sağlığı okuryazarlığını artırmaya yönelik öneriler sunmaktadır.Eğitim programları,sağlık hizmetlerine erişimin artırılması,bilinçlendirme kampanyaları ve çocuk sağlığı programlarına ağız-diş sağlığı eğitiminin entegre edilmesi,çocukların uzun vadeli ağız ve diş sağlığını iyileştirmede önemli stratejiler olarak değerlendirilmektedir.Sonuç olarak,ebeveyn ağız-diş sağlığı okuryazarlığının artırılması,çocukların ağız ve diş sağlığını,genel sağlığını ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyecek kritik bir faktör olarak öne çıkmaktadır.
Türkiye'de Göç Sağlığı ve Sivil Toplum Kuruluşları
Göç, bireylerin daha iyi yaşam koşulları, güvenlik eksikliği veya ekonomik nedenlerle yer değiştirmesini ifade eder. Tarih boyunca sosyal, kültürel ve ekonomik yapıları şekillendiren göç, bireylerin fiziksel hareketliliği kadar sosyal etkileşimleri ve ekonomik dönüşümleri de beraberinde getirir. Özellikle 2011’de başlayan Suriye iç savaşı sonrası, Türkiye’de “zorunlu göç” kavramı ön plana çıkmıştır. Zorunlu göç, bireylerin savaş, doğal afetler veya insan hakları ihlalleri gibi nedenlerle yaşadıkları yerlerden ayrılmalarını ifade eder. Bu süreçte sığınmacı ve mülteciler, dil engelleri, kültürel farklılıklar ve sosyal dışlanma gibi çok boyutlu zorluklarla karşılaşabilir. Göç sağlığı bireylerin fiziksel, zihinsel ve sosyal refahını korumayı amaçlayan kapsamlı bir yaklaşımdır. Türkiye, dünyanın en büyük sığınmacı ve mülteci nüfusuna ev sahipliği yaparak göç sağlığı alanında uluslararası düzeyde önemli bir konuma ulaşmıştır. Sivil Toplum Kuruluşları (STK) sağlık okuryazarlığı, kültürel uyum ve birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimin desteklenmesi gibi alanlarda kritik roller üstlenir. Kamu ve STK işbirliklerinin güçlendirilmesi, dijital çözümlerle hizmetlere erişimin kolaylaştırılması ve uzun vadeli finansal destekler, göç sağlığı alanında sürdürülebilir çözümler için gereklidir. Türkiye, bu kapsamlı yaklaşımıyla uluslararası iyi uygulamalara örnek teşkil ederken, toplum sağlığını ve uyumunu desteklemektedir.
Diyabet Ve Hipertansiyon: Başkentte Toplum Farkındalığının Bir Örneği
Bulaşıcı olmayan hastalıklar dünyanın her yerinde her kesimden insanı her yaşta etkilemekte, bireyler ve topluluklar için yıkıcı sağlık sonuçları doğurmaktadır. Görülme sıklığı hızla artan ve özellikle dünyadaki düşük ve orta gelirli toplumları etkileyen bulaşıcı olmayan hastalıkların başında gelen hipertansiyon ve diyabet tüm dünyada ölüm ve hastalıkların en sık nedenlerindendir. Türkiye’de erişkinlerde hipertansiyon prevalansı %31,8 olarak raporlanmaktadır. Kesitsel- tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Ankara’nın tüm ilçelerinde, hipertansiyon ve diyabet farkındalığını artırmak için yürütülen toplum tabanlı çalışmalara katılan bireylerin hipertansiyon ve diyabet risk faktörlerini saptamak amacı ile yapılmıştır. Çalışmaya katılan 18 yaş ve üstü katılımcılardan 2460 kişiye ait veri incelenmiştir. Araştırma verisi, IBM Statistics22.0 SPSS paket programı ile istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 47,6±14,6’dır. Tansiyon arteriyel ölçümlerde %60,8’inin kan basıncı normal saptanırken, %6,7’sinin anlık kan şekeri ölçümleri yüksek olarak saptanmıştır. Obez bireylerde kan şekeri ve kan basıncı anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Bu durum obezitenin yüksek kan şekeri ve yüksek kan basıncında önemli risk olduğunu bir kez daha göz önüne sermektedir. Sonuç olarak, stantlarda sağlanan tansiyon ve kan şekeri ölçümleri, erken teşhis ve tedavi için önemli bir adım olabilir ve bireylerin kendi sağlık durumları hakkında bilinçlenmelerine yardımcı olabilir. Hipertansiyon ve diyabetle mücadelede, toplum tabanlı çalışmaların önemi ve etkisi göz önünde bulundurularak, daha kapsamlı ve hedefe yönelik çalışmaların yapılması önemlidir.
Telif Hakkı (c) 2024 Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi
Malatya’da Yaşayan 18-55 Yaş Arası Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin İncelenmesi
Bu çalışmanın amacı Malatya’da yaşayan 18-55 yaş arası bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemektir. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanmış olan bu araştırma Aralık 2023–Ocak 2024 tarihleri arasında Türkiye’nin Malatya ilinde yürütüldü. Yeterli iletişim kurulabilen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 18 ila 55 yaş aralığındaki 60 kişi araştırmaya dahil edildi. Araştırma verilerinin toplanmasında Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanıldı. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle Google Forms uygulaması üzerinden toplandı. Çalışmada sağlık okuryazarlığı düzeyi yeterli-mükemmel olanlar yüzde 21,7 bulunmuştur. Yaş grupları, cinsiyet, medeni durum, sigara kullanma durumu ve sağlık güvencesine sahip olma durumları arasında sağlık okuryazarlığı düzeyi bakımından anlamlı fark bulunmamıştır. Bunların yanında fiziksel aktivite yapanlarda sağlık okuryazarlığı düzeyi anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin oldukça düşük olduğunu ve toplum sağlığının geliştirilmesi açısından bunun yükseltilmesinin oldukça önemli olduğunu göstermiştir. Toplumda sağlık okuryazarlığını artırmak için; halkı, doğru sağlık bilgisine nasıl ulaşabilecekleri konusunda bilgilendirmek amacıyla kampanyalar düzenlenmesi, özellikle aile hekimlerinin bu konuda sorumlu olduğu popülasyona karşı bilgilendirici olma rolünü üstlenmesi, hastalara verilen yazılı ve sözlü bilgilerin daha kolay anlaşılır olması amacıyla halktan da fikir alınarak ortak çalışmalar yapılması sağlanabilir.
Bibliyometri, belirli bir alan ya da konudaki, büyük hacimli verilerin bilgi kümelerini analiz ederek mevcut araştırmaların büyük resmini sunar. Bibliyometrik analizler bir araştırma alanına ya da konusuna ait yayınlarla ilgili olarak bunların entelektüel yapısını ortaya çıkarmak ve oluşan eğilimleri sunmak için çok sayıda bibliyometrik verinin özetlenmesini hedefler. Bir araştırma alanı ya da konusundaki belge, yazar, kaynak, kurum, ülkeler arasındaki ilişkiler atıf, ortak atıf, ortak yazarlık, bibliyografik eşleşme gibi bibliyometrik analiz teknikleriyle incelenir. Bu çalışmada, bibliyometrik analiz yöntemlerine genel bir bakış sağlanarak bibliyometrik analizlerin adımları ile ilgili fikir verilmesi amaçlanmıştır.
Üniversite Öğrencilerinin Çevresel Sorunların Sağlık Üzerindeki Etkilerine Dair Algıları
Amaç: Bunu sağlamak, üniversite öğrencilerinin getirdiği sağlık üzerindeki potansiyel etkilere dair algılarını daha iyi anlamak ve bunun sonucunda çevre politikalarını ve bireysel kalıplarını nasıl etkileyeceğini irdelemek amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırma karışımı tipte bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne 1-30 Nisan 2021 günleri arasında görevliler ve gönüllü 232 üniversite öğrencisi dahil edilmiştir. Veriler IBM, SPSS 23 programı ile analiz edilmiştir. İstatistiksel tüketim düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %84,1’i de yaşadığı çevrede, çevre kirliliği sorunları olduğunu düşünmektedir. Ayrıca %0,9’u hiçbir zaman, %6,5’i neredeyse hiç, %43,1’i bazen, %29,7’si sıklıkla ve %19,8’i her zaman çevre ile ilgili sorunların sağlığa zarar verdiğini ifade etmiştir. Yaşadığı çevrede çevre kirliliği sorunları olduğunu düşünenler düşünmeyenlere göre, kronik hastalığı olanlar da olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek oranda çevre sorunlarının sağlığa sıklıkla veya her zaman zarar verdiğini düşünmektedir. Sonuç: Çalışmamızın sonuçları, genel olarak çevre bilincinin yüksek olduğunu göstermekle birlikte, düzenleme koşullarından sağlık üzerindeki etkiler konusunda bazı donanımları ortaya koyduğunu ortaya koyuyor.. Bu nedenle, çevre sağlık okuryazarlığının parçaları ve bireylerin uyarı konuları hakkında daha fazla kartel ve duyarlı olmalarının teşvik edilmesi önemlidir.
Results and needs of training of trainers of NGO staff working in the earthquake zone after the devastating earthquake in Turkey on 6 February
Depremler, yer kabuğundaki enerjinin aniden açığa çıkması sonucu oluşan doğal afetlerdir. Bu olaylar sadece fiziksel altyapıyı değil aynı zamanda toplumun genel sağlığını da etkiler. Doğal afetler olarak depremlerin sağlık sistemleri üzerinde geniş kapsamlı sonuçları vardır ve yalnızca acil tıbbi ihtiyaçları değil, aynı zamanda toplumların uzun vadeli refahını da etkilerDepremin akut dönemiyle birlikte günümüze kadar birçok sivil toplum kuruluşu deprem bölgesinde hizmet vermeye başlamıştır. Özellikle sağlık alanında halk sağlığının korunması amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu gerek eğitim gerekse depremzedelere maddi destek anlamında kamu otoritesi ile birlikte çalışmalarını sürdürmektedir. Bölgeye yapılan ziyaretlerde bu kuruluşlarda çalışan gönüllü gruplarının eğitim ve iletişim becerilerinde farklılıklar olduğu dikkat çekmiştir. Bu farklılıkları en aza indirmek ve topluma doğru bilgiyi uygun iletişim ve eğitim teknikleri ile aktarmak amacıyla deprem bölgesinde hizmet veren STK çalışanlarından 30 kişiye eğitim verilmesi planlanmıştır. Yöntem: Ekim 2023 başında planlanan eğitim, deprem bölgesinde faaliyet gösteren STK'ların yöneticilerine e-posta yoluyla duyuruldu. Başvuru yapan ilk STK'lardan 3-5 katılımcı alınarak 30 kişinin eğitimi tamamlandı. Sonuç: Katılımcıların verdiği doğru cevap sayısına göre ön test ve son testte toplam doğru cevap sayısına göre yapılan analizde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001). Katılımcıların 20'si (%69,0) eğitimin süresini uygun bulurken, 8'i (%27,6) çok kısa olduğunu belirtmiştir. Bu eğitimin kişisel becerilerine katkısını birden ona kadar derecelendirmeleri istendiğinde katılımcılar ortalama 8,10±1,68 yanıtını vermiştir. Değerlendirme formunda bu eğitimde işlenen konulardan hangisinin mesleğinizde en faydalı olacağı sorulduğunda katılımcıların %76'sı (22/29) iletişim becerileri, %68,9'u WASH eğitimi, %65,5'i (19/29) problem çözme, %55,17'si (16/29) tüm konular ve %34'ü birinci basamak sağlık hizmetleri cevabını vermiştir.Eğitimin içeriği, kurs katılımcılarından gelen geri bildirimler ve beklentiler dikkate alınarak gözden geçirilmeli ve genişletilmelidir. Gelecek eğitim oturumlarına STK'ların ve paydaşların katılımının artırılması için çaba gösterilmelidir. Bölgede halk sağlığının iyileştirilmesi için eğitim ve diğer desteklerin sağlanmasına devam edilmesi gerekli görülmektedir.
Ankara Tütün Ve Tütün Ürünlerinin Kullanımı İle Mücadele Çalıştayı: Etkinlik Deneyimi
Amaç: Başkent Ankara’da Valilik ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi işbirliği ile paydaş kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluş temsilcilerini bir araya getirerek ilde tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı ile mücadeleye katkı sağlamak amacıyla “Ankara Tütün Ve Tütün Ürünlerinin Kullanımı İle Mücadele Çalıştayı” düzenlenmiştir. Bu çalışma, çalıştay masalarında ele alınan hususların ve uzman katılımcı görüşlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalıştay için 5 farklı salonda oluşturulan 5 çalıştay masasında toplam 210 katılımcı bilgi, görgü, tecrübe ve önerilerini aktarmışlardır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 41,4±10,8 (minimum:18-maksimum:65), %58,1(n=122)’i kadın, %63,3(n=133)’ü lisansüstü eğitim seviyesine sahip olup %10,0(n=21)’u halen sigara kullandığını, %18,1(n=38)’i ise kullanmakta iken bıraktığını ifade etmiştir. Sonuç: Dumansız hava sahası uygulaması ile geçmişte Dünya’ya örnek gösterilen Türkiye’de, tütün kullanımının artış trendinde olduğu bir dönemde tütün kullanımı ile mücadelenin her kesimden uzmanlar tarafından etraflıca ele alınmış olan bu çalıştayın çıktılarının, Başkent Ankara ve Türkiye’nin verdiği mücadeleye rehber olması beklenmektedir.
Ankara Gazi Üniversitesi Hastanesi’ne başvuran gebelerin gebelik takip durumu ve etkileyen faktörlerinin değerlendirilmesi
Bu çalışma, Ankara Gazi Üniversitesi Hastanesi'ne başvuran 241 gebenin gebelik takip durumunu ve etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Kadınların demografik özellikleri, gebelik süreçleri, doğurganlık özellikleri, gebelik takibi yaptırma durumları ve etkileyen faktörlere dair veriler kadın hastalıkları ve doğum polikliniğinde yapılan anketler aracılığıyla toplanıp SPSS 23.0 programı kullanılarak analiz edildi. Bu çalışmanın bulgularına göre çalışan ve çalışmayan kadınlar arasında gebelik takibi yaptırma durumu arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Ancak, eşiyle akrabalık ilişkisi olan kadınların gebelik takibi yaptırma olasılığının daha düşük olduğu belirlendi. Gebeliği süresince alkol kullanan kadınların gebelik takibi yaptırmama olasılığı daha yüksek bulundu. Aylık hane geliri 2 asgari ücret ve altında olan kadınların gebelik takibi yaptırmama riskinin, 4 asgari ücretten fazla olan kadınların 3,7 katı olduğu tespit edildi. Sonuç olarak, çalışma, gebelik takibi yaptırma eğilimini etkileyen faktörleri değerlendirerek, düşük gelire sahip, eşiyle akrabalık ilişkisi olan ve gebeliğe rağmen alkol kullanmaya devam eden kadınların bu hizmetlerden yeterince faydalanmama eğiliminde olduğunu ortaya koymaktadır. Gebelik takibi ve doğum öncesi bakımın önemi vurgulanarak, bu gruplara yönelik bilinçlendirme ve erişilebilirlik konularında önlemler alınması önerilmektedir.
Türkiye Ve Dünya’da Bulaşıcı Hastalık Bildirim Sistemlerinin Güncel Durumu Ve Karşılaştırılması
Bulaşıcı hastalıklar, yüzyıllardır insan sağlığı üzerinde ciddi tehditler oluşturmuş ve hala devam etmekte olan önemli bir sağlık sorunudur. Bu hastalıkların yarattığı salgınlar ve ölüm oranları, dünya genelinde sağlık sistemlerini etkilemektedir. Dünya’da ve Türkiye’de bulaşıcı hastalıkların erken teşhisi, kontrol altına alınması için çeşitli bildirim sistemleri geliştirilmiştir. Türkiye’de şu anda bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar listesinde 81 hastalık bulunmaktadır. Bu hastalıklar A, B, C ve D grubu olarak gruplandırılmıştır. Amerika'da bulaşıcı hastalıkların bildirimi ve izlemi Ulusal Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Sürveyans Sistemi'nin (NNDSS) üzerinden yapılmaktadır ve sağlık departmanları, hastane ve laboratuvarlar gibi sağlık hizmeti sunan kuruluşlardan bu hastalıkların bildirimleri yapılabilmektedir. Bu bildirimler, hastalıkların yerel, eyalet ve ulusal düzeyde izlenmesini sağlar. Avrupa'da ise Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), üye devletlerden bulaşıcı hastalıklarla ilgili sürveyans verilerini toplar, analiz eder ve yayınlar. Bu veriler, gösterge tabanlı hastalık sürveyansı ve olay tabanlı sürveyans olmak üzere iki temel veri kaynağından gelir. ECDC, üye devletlerden gelen verileri değerlendirir ve AB'nin belirlediği vaka tanımlarına uygunluğunu doğrular.
Ali-Abad eğitim hastanesindeki Sağlık Çalışanlarının afet yönetimine yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamaya Hazır Olma Durumları (KArP)
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kabil Afganistan'daki Ali Abad eğitim hastanesinde çalışan sağlık personelinin afet yönetimi ve afete hazırlık konusundaki Bilgi, Tutum ve Uygulamaya Hazır olma (KArP) düzeylerini değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Kesitsel bir çalışma, Mart 2023'te Ali-Abad eğitim hastanesindeki 107 sağlık personeli ile kendi kendine uygulanan bir anket kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bağımsız kategorik değişkenler arasındaki KArP durumu farkını karşılaştırmak için ki-kare testi kullanılmıştır. Katılımcıların ölçek puanlarını sosyo-demografik özelliklerine göre karşılaştırmak için Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Bulgular: Doksan sekiz (%91,58) sağlık personeli çalışmaya katılmayı kabul etmiştir. Sağlık çalışanlarının yalnızca %35,7'si afet yönetimi ve hazırlık konusunda iyi düzeyde bilgiye sahipken, sağlık personelinin %53,1'i afet yönetimi ve hazırlık konusunda olumlu bir tutuma sahiptir ve sağlık çalışanlarının yaklaşık %54,1'i Uygulamaya Hazırlık ölçeğinde orta düzeyde puan almıştır. Tıp doktorları, daha uzun iş deneyimine sahip sağlık personeli ve afetlere maruz kalma geçmişi olanların KArP puanları, karşılaştırıldıkları gruplara göre önemli ölçüde daha yüksektir. Sonuç: Katılımcılar arasında orta düzeyde bir tutum olması, Afganistan'daki sağlık çalışanları arasında bilgi düzeyini ve Uygulamaya Hazır Olma Durumunu artırmak için eğitim politikalarımızı benimsemek için iyi bir fırsattır.
Telif Hakkı (c) 2023 Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi
Dünyada ve Ülkemizde Pandemi Sürecinde Toplum Eczacılarının Rolü
Değişen ve gelişen eczacılık hizmetleri kapsamında sağlık sektörünün önemli bir parçası olan ve toplumla yoğun bir etkileşimde bulunan eczacılar sadece reçete edilen ilaçları karşılama görevini yerine getirmekle kalmayıp hastalara danışmanlık hizmeti sunan ve farmasötik bakım uygulayarak tedavilerini yakından takip eden bir meslek mensubuna dönüşmüştür. COVID-19 pandemisi sırasında ise eczacılar yerel ve ulusal düzeyde farmasötik bakım ve danışmanlık hizmetlerine devam etmekle birlikte yeni rol ve sorumluluklar da üstlenmeye başlamıştır. İnfodeminin de eşlik ettiği ve yanlış bilgilerin doğrulardan daha hızlı yayıldığı COVID-19 pandemisinde eczacılar, doğru bilgilerin güvenilir kaynaktan halka ulaştırılmasını sağlayarak kaygı ve paniğe kapılmalarının önüne geçmiştir. Bu çalışmada pandemi sırasında Ülkemizde ve dünya genelinde eczacıların rol ve sorumlulukları güncel literatür ışığında incelenmiş, konunun önemine dikkat çekilmesi amaçlanmıştır.
Avrupa'da Yenilikçi Yöntemler ile Sağlık Okuryazarlığı Eğitim Programı Geliştirme ve Tıp Eğitimine Entegre Etme-HELEM-EU
HELEM-EU projesi; Avrupa’da tıp eğitiminde kullanılmak üzere bir “sağlık okuryazarlığı eğitim programı” geliştiren bir projedir. Avrupa Birliği ERASMUS + Programı(Yüksek öğretim) tarafından finanse edilen üç yıllık bir projedir. Gazi Üniversitesi proje yürütücülüğünü yapmaktadır. Proje ortakları, Türkiye’den Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi ve Lokman Hekim Üniversitesi, İspanya’dan Murcia Üniversitesi, Hollanda’dan Maastricht Üniversitesi , İtalya’dan IIAPHS ’dır. Sağlık okuryazarlığı, kişilerin sağlıkla ilgili doğru ve güvenilir bilgi kaynaklarına ulaşma, anlama ve uygulama becerisidir. Dolayısıyla sağlık okuryazarlığı, broşürleri okuyabilmekten ve randevu alabilmekten daha fazlasıdır. Sağlık okuryazarlığı, insanların sağlık bilgilerine erişimini ve eriştikleri bilgileri etkili bir şekilde kullanma kapasitelerini iyileştirerek sağlık iletişimini güçlendirme için kritik öneme sahiptir. Diğer bir deyişle; herhangi bir ilacın hangi dozda alınması gerektiği, tahlil sonuçlarının, tansiyon ve şeker ölçümündeki rakamların ne anlama geldiği, bazı alışkanlıkların getirdiği risk­lerin bilincinde olmak gibi birçok konu sağlık okuryazarlığı kapsamındadır. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerine bakılmaksızın sağlık okuryazarlık düzeyinin tüm dünyada düşük olduğu literatürde sıklıkla tartışılmaktadır. Bu nedenle sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi adına birçok çalışma yapılmaktadır. Fakat genellikle uygulamalar halkın sağlık okuryazarlığı bilgi düzeyini geliştirme yönünde olmaktadır. Sağlık okuryazarlığıyla ilgili önemli noktalardan bir diğeri ise çalışmamızın temel konusu olan doktorların bireylerin sağlık okuryazarlığına yaklaşımı ve sağlık iletişimidir. Bu nedenle hekimlerin ve tıp fakültesi öğrencilerinin sağlık okuryazarlığına yaklaşımının güçlendirilmesi ve sağlık iletişimi seviyesinin arttırılması, toplumun genel sağlık okuryazarlığı düzeyinin arttırılmasına ve etkin sağlık iletişiminin kurulmasına önemli derecede katkı sağlayacaktır. Bunu sağlamanın en temel yolu da tıp fakültesi eğitim müfredatına sağlık okuryazarlığı eğitiminin entegre edilmesi ve sağlık iletişiminin güçlendirilmesi için uygulamalı dersler de dahil olmak üzere ders programlarının eklenmesidir. HELEM-EU projesi, "sağlık okuryazarlığının"nın tıp eğitimine entegre etme açısından Avrupa'da ilk olarak yapılan bir projedir. Projenin hedef grupları arasında tıp eğitimcileri, yöneticileri, sivil toplum kuruluşları ve tıp öğrencileri bulunmaktadır. Tüm paydaş ülkelerde yapılan derinlemesine görüşmeler, anket çalışmaları , Delphi tekniği vb ihtiyaç saptama sonuçları, sağlık okuryazarlığı konusunun tıp eğitimine entegrasyonunun gerekliliğini ortaya koymuştur. Buna yönelik kanıta dayalı ayrıntılı olarak geliştirilen bu eğitim programı doktor yetiştirme sürecine, dolayısıyla toplum sağlığına büyük katkı sağlayacaktır.
Öz Çocuk ve çevre sağlığı ilişkilendirilerek yapılan çalışmaların temel amacı çocuklarda ve onların ileriki yaşamlarında ortaya çıkan hastalık, sakatlık ve ölüm oranlarını azaltmaktır. Çocukların sağlığını etkileyebilecek riskler, kirleticiler veya bulaşanlar pek çok ortamda bulunabilir. Çocuk sağlığını etkileyen tehlikeler arasında hava kirliliği, su, sanitasyon ve vektör kaynaklı hastalıklar, kimyasallar, elektronik atıklar ve iklim değişikliği yer almaktadır. En büyük hastalık yükü, düşük ve orta gelirli ülkelerde ve en savunmasız popülasyonlar arasında bulunmaktadır. Çevre sağlık okuryazarlığı çevresel kirleticilerin sağlığı nasıl etkilediğinin anlaşılmasını teşvik etmek için çevre, sağlık ve sosyal bilimlerden içerik ve stratejiler içeren gelişmekte olan bir çalışma alanıdır. Çevre sağlığı ve okuryazarlığı hakkında insanların bilgi düzeyini ölçmek ve geliştirmek için ölçek geliştirilmesi ve kullanılması önemlidir. Çevreyle ilgili bazı ölçekler türkçeye uyarlanmıştır. Bununla birlikte Türkiye’de iç ortam çevresi ve tehlikeleri ile ilgili ölçek bulunmaması dikkat çekmektedir. Bu eksiklik aslında çok önemli tehlikeler barındıran iç ortamların nekadar gözardı edildiğini göstermektedir. Çocukların çevre sağlığı konusunun, akademik dünyanın ve toplumun önde gelen araştırma konularından birisi olması büyük önem taşımaktadır. Çevre, çocukların sağlığını korumanın ve sağlık eşitsizliklerini azaltmanın en temel unsurunu oluşturmaktadır. Çevresel riskleri uygun şekilde azaltmak için sağlık, enerji, ulaşım, sanayi/ticaret, konut ve su sektörleri gibi sektörler arası eylemler gerekli olacaktır.